Bạn bất ngờ khi tình cờ đi đo mật độ xương và máy bắn tín hiệu bạn rơi vào trường hợp có nguy cơ bị loãng xương. Đây là tình trạng thường gặp ở nhiều phụ nữ tưởng rằng xương mình khỏe nhưng thật ra lại không khỏe.

Nguy cơ ẩn bệnh cao

Loãng xương là tình trạng xương ngày càng mỏng đi, suy yếu, dễ tăng nguy cơ bị rạn nứt hoặc gãy xương. Bệnh nhân bị loãng xương ít có triệu chứng rõ rệt cho tới khi có dấu hiệu đau hay gãy xương xảy ra. Do vậy, loãng xương là bệnh nguy cơ tiềm ẩn rất cao. Riêng tại Việt Nam ghi nhận một tỷ lệ loãng xương ở vào khoảng trên dưới 20%. Một điều được ghi nhận đáng tiếc là những chương trình phát động dành cho phụ nữ loãng xương chỉ chủ yếu nhắm vào lứa tuổi trung niên, trong khi phụ nữ đáng lẽ phải phòng ngừa nguy cơ loãng xương ngay từ khi còn tuổi thiếu niên.  

Khối lượng xương (mật độ xương) được xác định bởi số lượng xương trong cấu trúc xương, mật độ xương càng cao thì xương càng chắc khỏe. Mật độ xương bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố di truyền, chẳng hạn người châu Phi có mật độ xương cao hơn người da trắng, nam giới có mật độ xương cao hơn phụ nữ. Mật độ xương bắt đầu tích tụ vào thời thơ ấu và đạt đỉnh cao vào năm 25 tuổi đối với nam giới, ở nữ có thể sớm hơn, khoảng 22 tuổi. Ở tuổi đôi mươi, mật độ xương thường dày, xương chắc khoẻ và duy trì khoảng 10 năm. Sau tuổi 35, mật độ xương bắt đầu giảm, mỗi năm cơ thể mất đi khoảng 0,3 – 0,5% mật độ xương, lúc này xương trở nên giòn xốp, dễ bị tổn thương với các hoạt động mang vác nặng hay chuyển đổi tư thế đột ngột. 

Riêng đối với phụ nữ, mật độ xương còn ảnh hưởng bởi estrogen. Nội tiết tố này có khuynh hướng giảm mạnh vào thời kì mãn kinh, do vậy, ở độ tuổi 45-50 tuổi là thời điểm “đen tối” nhất với phụ nữ trước nguy cơ loãng xương. 

Chẩn đoán loãng xương

Có thể nói triệu chứng duy nhất để nhận biết loãng xương chính là đau ở một vị trí nào đó của xương. Loãng xương khiến bạn đau đớn ở xương, giảm sức lao động và nặng hơn là dễ bị chấn thương, rạn nứt, gãy xương, thậm chí tàn tật hay tử vong vì những chấn thương nghiêm trọng.

Việc chẩn đoán loãng xương hiện nay rất dễ dàng và tiện dụng, ngoài phương pháp truyền thống chụp x-quang xương để đo độ dày mỏng của xương, còn có phương pháp sử dụng máy đo ở hông và cột sống. Mật độ xương của bệnh nhân sẽ được so sánh với mật độ xương trung bình của người trưởng thành theo giới tính và chủng tộc, từ sự so sánh này sẽ xác định được điểm số T – thể hiện mức độ chênh lệch so với mức độ chuẩn của xương. Nếu điểm số T của bạn ở khoảng từ -1  đến -2,5m, bạn được xem có nguy cơ loãng xương, và dưới -2,5, bạn “chính thức” đối mặt với sự loãng xương. 

Ngăn ngừa không khó 

Ngăn ngừa loãng xương là việc không khó, tuy nhiên vì loãng xương tiến triển âm thầm, không nhìn thấy triệu chứng bằng mắt thường, chỉ phát hiện qua dấu hiệu đau hay gãy xương, do vậy rất nhiều người khá thờ ơ với việc phòng ngừa và đến khi có dấu hiệu đau hay gãy xương, thì tỷ lệ xương mất đi đã khá cao. Hơn nữa, thói quen tập quán ăn uống là điều rất khó thay đổi. Để có xương chắc khoẻ, chỉ cần ghi nhớ các thói quen sau:

Tập thể dục và rèn luyện thân thể

Duy trì việc tập thể dục nhẹ nhàng và đều đặn. Tranh thủ những cơ hội để cơ thể vận động như đi dạo khi mua sắm, dẫn con đi chơi, đi cầu thang bộ thay vì chọn thang máy. 

Giữ chế độ ăn cân bằng

Một chế độ ăn cân bằng có chú ý bổ sung thực phẩm chứa canxi là lý tưởng cho khung xương, nên hạn chế rượu bia và thuốc lá, thuốc không cần thiết. Uống sữa mỗi ngày.

Bổ sung canxi bằng thuốc bổ

Mức tiêu thụ vitamin D của cơ thể khoảng 1000-1500mg/ngày, thực tế lượng này rất bị thiếu hụt với nhiều người. Cơ thể không thể hấp thu canxi quá mức 500mg cho một lần uống, vì vậy nếu trong giai đoạn uống bổ sung, nếu thuốc có liều 1000 – 1500 mg bạn cần chia nhỏ ra làm 2-3 lần uống để đảm bảo hấp thu đủ dưỡng chất.

Tăng cường vitamin D tự nhiên

Vitamin D tổng hợp từ tự nhiên nhờ ánh mặt trời. Hãy dành thời gian nhất định cho hoạt động ngoài trời vào thời gian phù hợp không quá nắng gắt, mở cửa sổ để đón nắng…

Cẩn thận tập luyện 

Chú ý tư thế khi đi đứng và tập luyện để hạn chế việc té ngã có thể làm ảnh hưởng đến xương.

Những yếu tố nguy cơ làm tăng loãng xương

-    Người da trắng hoặc châu Á.

-    Người quá gầy mảnh.

-    Gia đình có tiền sử bị loãng xương.

-    Đã từng bị gãy xương ở tuổi trưởng thành.

-    Ít tập thể dục.

-    Chế độ dinh dưỡng nghèo nàn, đặc biệt ăn thiếu canxi.

-    Cơ thể kém hấp thu dinh dưỡng, hoặc người biếng ăn do yếu tố tâm lý. 

-    Hút thuốc lá hoặc uống rượu.

-    Phụ nữ có mức độ estrogen trong cơ thể thấp (mãn kinh hoặc đã phẫu thuật cắt bỏ buồng trứng).

-    Bị bệnh viêm khớp hay gan mãn tính, bị bệnh cường giáp.

-    Bị liệt sau chấn thương. 

-    Phụ nữ vô kinh (không có kinh nguyệt) hoặc người trải qua điều trị hoá trị để chữa bệnh ung thư. 

-    Thiếu vitamin D hoặc dùng một số loại thuốc kéo dài có nguy cơ ngăn cản sự hấp thu vitamin D hay canxi vào cơ thể.